1 )  Preeklampsi (Hamilelik zehirlenmesi) nedir?

Toplum arasında gebelik zehirlenmesi (hamilelik zehirlenmesi) şeklinde ifade edilen hastalığın gerçek ismi, preeklampsidir. Bu hastalığın gerçek anlamda bir zehirlenme ile herhangi bir alakası bulunmaz. Esas olarak hamilelik döneminde tansiyon yükselmesi ile karakterizedir. Hamilelik zehirlenmesi yüksek tansiyon, el ayak ve yüzde şişlik (ödem), idrarda fazla oranda protein atılımı ile karakterize olmuş bir hastalıktır.

2 ) Preeklampsi kaç grupta incelenir?

Preeklampsi, hafif ve şiddetli olmak üzere 2 ayrı grupta incelenir.

Hafif preeklampsi de, tansiyon 140/90 mmHg veya üzerinde seyreder. İdrarda protein atılımı hafif preeklampside az oluken, (gün içerisinde 300 mg’dan daha fazla), şiddetli preeklampside gün içerisinde 2 gramdan fazla protein idrar aracılığı ile vücuttan atılır. Şiddetli preeklampside, tansiyon 160/110 mmHg’ nın üzerindedir. Buna idrarda fazla protein atılması (albuminüri), karaciğer fonksiyon testlerinde yükselme, trombosit miktarında düşüş, kalıcı baş ağrısı, görme problemleri, karaciğer çevresinde ağrı gibi bulgular da eklenebilir.

Hamilelik zehirlenmesi (preeklampsi), hamilelik döneminde sara nöbetine benzeyen nöbetlere sebebiyet vermektedir. Bu duruma eklampsi denir.

3 ) Preeklampsi teşhis ve takibinde dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?

Hamilelik zehirlenmesi teşhis ve takibinde en önemli husus, dikkatli bir şekilde tansiyon ölçümünün yapılmasıdır. Hafif preeklampside, (hafif gebelik zehirlenmesinde) tansiyon yani kan basıncı 140/90 mmHg üzerindedir. Şiddetli preeklampside ise bu durum, 160/110 mmHg üzerindedir. Tansiyon ölçümü haricinde yapılan tetkiklerde, idrarda protein (albumin) seviyesi, kan tahlilleri (daha çok karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri), göz dibi muayenesi tanıda ve takipte ( kontrolde ) uygulanır.

4 ) Preeklampsi kimlerde daha fazla rastlanır?

Aşağıdaki durumlar hamile bir bayanda preeklampsi görülme riskini arttırır.

  • İlk hamilelik (nulliparite)
  • İleri anne yaşı (35 üstü)
  • Daha önce ki hamileliklerinde preeklampsi geçmişi bulunan kişilerde
  • Hamilelik döneminden önce hipertansiyon yaşayan kişilerde kronik hipertansiyon
  • Ailede preeklampsi geçmişi bulunan kişilerde
  • Kötü obstetrik öykü (daha önceki hamileliklerinde anne karnında bebek ölümü, gelişme geriliği, dekolman v.b)

hamilelik.zehirlenmesi

 

5 ) Preeklampsinin risk faktötleri nelerdir?

  • Çoğul hamilelik (İkiz, üçüz) hamilelik
  • Tİp 1 Diyabet
  • Böbrek hastalığı
  • Şişmanlık
  • Bağışıklık sistemi bozuklukları
  • Trombofili (pıhtılaşma bozuklukları), Faktör-5 Leiden mutasyonu
  • Antifosfolipid antikor sendromu
  • Mol hidatiform
  • Annede böbrek hastalığı

6 ) Hamilelik zehirlenmesi (preeklampsi) ne kadar çok görülür?

Hamilelik zehirlenmesi, bütün hamileliklerin %5 ile %10’unda rastlanan, yaygın bir hastalık türüdür. Hamilelik zehirlenmesi (preeklampsi) durumlarının ortalama dörtte üçü hafif, dörtte biri şiddetli derecede görülmektedir.

7 ) Preeklampsi gelişen hamileliklerde, annede meydana gelen değişiklikler nelerdir?

  • Böbrekte klasik patolojik lezyon gelomerülokapiller endoteliozistir.
  • En erken bozulan laboratuar bulgusu plazma ürik asit düzeyinde artmadır ancak tanı kriteri olarak kullanılmaz.
  • Plazma kreatinin düzeyi artar.
  • Proteinüri meydana gelir.
  • Hamileliklerde yaklaşık % 50 civarında artan glomerüler filtrasyon oranı (GFR) preeklamptik gebelerde azalır, böbrek kan akımı azalır.
  • Trombositopeni
  • Mikroanjiopatik hemolitik anemi: Aşırı hemoliz olursa hemoglobinemi, hemoglobinür, hiperbilirubinemi ve haptaglobulün seviyesinde azalma izlenir.
  • HELLP sendromu oluşma ihtimali fazladır
  • Hipertansiyon nedeniyle kardiyak afterload artar.
    Damar içi sıvı azalır ve ektravasküler alana sıvı geçişi olur, bu nedenle kardiyak preload azalır.
  • Ekstraselüler sıvı miktarı artar
  • Plazma onkotik basıncı azalır
  • Kardiyak output azalır (normalde gebelikte artar).
  • Hemokonsantrasyon meydana gelir.
  • Kan hacmi azalır, bu nedenle preeklamptik gebeler kan kaybını daha az tolere edebilir.
  • Karaciğerde periportal hemoraji izlenebilir. HELLP sendromu gelişirse subkapsüler hematom ve rüptür meydana gelebilir.
  • Görme bozukluğu (bulanık görme, diplopi)
  • Uteroplasental yetmezlik, dekolman plasenta

Bebekte IUGR riski, perinatal mortalite morbidite artar.

8 ) Preeklampsi’nin (gebelik zehirlenmesi) neden olduğu sorunlar

İdrarda protein kaybının daha fazla artması, tansiyonun 160/100 mmHg olması, günlük idrar çıkışında düşüş gözlenmesi, görme problemleri, şiddetli mide ağrısı, kanda trombosit miktarının düşmesi, ağır hamilelik zehirlenmesinin geliştiğine dair bulgularıdır. Bu tabloya konvülziyonların (sara nöbetlerinin ) eklenmesine eklampsi denir. Artık beyin ödemi gelişmiş ve bu nöbetler görülmeye başlanmıştır.

Anne adayında beyin kanaması, kalp yetmezliği, pıhtılaşma bozukluğu, akciğer ödemi, böbrek yetmezliği gibi sağlık problemleri de gelişmeye devam eder.  Bebekte gelişme geriliği başlar, erken doğum hatta anne karnında bebeğin ölümüne bile sebep olabilir.

9 ) Anne ve bebek ölümüne neden olan tablonu gelişimi nasıldır?

Küçük kılcal  damarlar şeklinde ifade ettiğimiz kapiller damarlarda mevcut olan direnç artışı, kapiller damardaki hasardan dolayı uteroplasental yatakta( bebek ile anne arasındaki kan besin alışverişinin yapıldığı yer) yetmezlik gelişir ve bebek için ciddi risk doğurur.

Bebeğe az kan ve az oksijen gitmesine sebep olarak, bebeği ciddi anlamda sıkıntıya sokar. Utero plesantal yatakta basınç artar, plesanta erken ayrılır ve bebek anne karnında kaybedilir. Kapiller damardaki bozuklukta trombositler hasar görür, kanda trombosit miktarı düşer. Bu durumun neticesinde de, vücudun pıhtılaşma faktörleri git gide azalır. DIC (Dissemine İntravasküler Koagülasyon ) gelişir ve ölüm ile sonuçlanır.

10 ) Preeklampsi (hamilelik zehirlenmesi) tekrarlar mı?

2 Yorum

  1. Iyi gunler hocam ilk dogumda siddetli preeklamsi vakasi yasadim cok gec farkedildi acil sezaryen doguma
    aldilar 1 hafta yogun bakimda yattik bebegim cok zayif dogdu ve suan 1aylik hamileyim ve cok korkuyorum ikincidede bu sorunu yasarmiyim ne tur tedbirler almaliyim lutfen yazarsaniz cok sevinirim

    • Jinekoloji.com Yorum yap

      Merhaba,
      Öncelikle gebeliğinizi tebrik ederim. Preeklampsinin görülme sıklığı gebelikte %10 civarındadır ve gebeliğin 20. haftasından sonra bulgular ortaya çıkmaktadır. Daha önceden böyle bir öykünüzün olması bu gebelikte riskinizin artmasına(%25) neden olmaktadır. Asetil salisilik asit içeren ilaçlar bu tip gebeliklerde risk azalmasına yardımcı olabilmekle birlikte preeklampsi oluşmasını engelleyecek bir ilaç maalesef bulunmamaktadır. Ancak preeklampsinin şiddetini azaltmak adına bazı önlemler alınabilmektedir. Gebelikte yakından takip edilmenizi, aşırı kilo almamanızı, dengeli ve düzenli beslenmenizi, stresten uzak durmanızı, düzenli uyumanızı, yakın tansiyon takibi yapmanızı, gebelikte belirli aralıklarla kan ve idrar tahlili yaptırmanız uygun olur. size önerim alanında deneyimli perinatoloji ile ilgilenen bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanının takibine girmenizdir.
      Saygılarımla,
      Prof. Dr. M. Bülent Tıraş

Yorum bırak