Doğum kontrolünü sağlamak adına uygulanan haplar iki grupta toplanabilir. Bunlardan ilki hem östrojen hem progesteron hormonu ihtiva eden haplardır. Bu haplara, kombine oral kontraseptif ilaçlar denilmektedir.İkinci grupta ise kadınlık hormonlarından yalnızca progesteron ihtiva eden haplar vardır. Bu haplara, mini hap da denilmektedir.  Doğum kontrol hapı denildiği zaman ilk olarak birinci gruptaki kombine haplar akla gelmektedir. Kombine doğum kontrol hapları daha yaygın şekilde kullanılan haplardır.

Bahsedilen doğum kontrol haplarının hepsi hormon ihtiva eder, içerisinde hormon olmayan hap mevcut değildir. Bitkisel doğum kontrol hapları şeklinde biz pazarlama mevcut olsa da böyle bir durum söz konusu değildir.

Doğum kontrol ilaçlarına adet döneminin ilk 5 günü başlanabilir, adetin ilk günü ilaçlara başlamak, o ay içerisinde daha etkin bir koruma sağlayacaktır. Doğum kontrol hapları 21 gün boyunca düzenli olarak her gün kullanılır. 21 günün sonunda ise kutu biter. 7 günlük bir ara verilir. Bu arada kadın adet görür. Adetin bitmesi ardından ilaçlar yeniden kullanılır. 

Korunmaktan vazgeçene dek; 21 gün ilaç, 7 gün ara şeklinde ilaçlar uygulanmaya devam eder. İlaç kullanılırken dikkat edilmesi gereken en mühim nokta ise, günlük olarak ilaçların her gün düzenli olarak ve aynı saatlerde alınmasıdır. Aksi halde etkinlikleri azalacaktır.

İlaçların bırakılması ardından kısa vadede kadın yeniden doğurganlık yetisine ulaşır.

aile planlaması

Doğum kontrol ilaçları gebeliği nasıl engellemektedir?

Yumurtlamanın engellenmesi oldukça önemli bir durumdur. Bu sayede gebelik engellenebilir. Haplar bunu hipofizden FSH ve LSH salınımını azalta azalta sağlarlar.

Doğum kontrol haplarının ihtiva ettiği progestin ile servikal mukus kalınlaşmaktadır, spermin rahim içerisine ulaşması böylece zorlaştırılır.

Doğum kontrol haplarının ihtiva ettiği progestin ile tubal motilitenin azalmasını sağlar.

İhtiva ettiği progestin ile endometriumu  gebeliğin yerleşmesine uygunsuz hale getirir.

Doğum kontrol haplarının gebelikten koruma dışındaki yararları nelerdir?

  • Adetlerin düzenli bir şekilde yaşanmasına yardım eder.
  • Adet kanamasının oranının azalmasını sağlar. Bu sayede kadının fazla kan kaybetmesini engeller ve kansızlık gibi sorunları önler.
  • Adet sancılarının azalmasını sağlar.
  • Endometrium (rahim) kanseri için risk oranını düşürür.
  • Yumurtalık kanseri için risk oranını düşürür.
  • Kolon kanseri için risk oranını düşürür.
  • Benign meme hastalıkları riskini azaltır. Doğum kontrol hapları meme kanseri riskinde artışa sebep olmazlar.
  • Dış gebeliğin görülme riskini azaltır.
  • Osteoporozun yaşanma riskini azaltır.
  • Fonksiyonel yumurtalık kistlerinin azalmasını sağlar.
  • Aşırı tüylenme sorunun azalmasını sağlar.
  • Endometriozis kaynaklı olarak belirtilerinin azalmasını sağlar.
  • Perimenopozal belirtilerin azalmasını sağlar.
  • Miyomların görülme yaygınlığının azalmasını sağlar.

 

Doğum kontrol hapları cinsel arzunun azalmasına sebep olur mu?

Doğum kontrol hapları kullanan kadınların büyük bir kısmında böyle bir sorun meydana gelmez. Aksine doğum kontrol yöntemi kullandıkları için kaygısız ve endişesiz bir şekilde cinsel temasta bulunabildiklerinden daha rahat hissetmektedirler. Kadınların oldukça küçük bir kısmı doğum kontrol hapları sebebiyle libidolarında azalma olduğunu bildirmiştir.

Doğum yaptıktan sonra doğum kontrol kapı kullanmaya hemen mi başlamalıyım?

Doğum yaptıktan sonra bebeğini emzirme dönemine giren anneler ,doğum kontrol haplarını kullanmayı 6 ay ertelemelidir. Doğum kontrol hapları süt oranında azalmaya ve süt yapısında değişime yol açar. Doğum yaptıktan 3 ay sonra bebeklerini emzirmeyen anneler doğum kontrol hapını 3 hafta geçtikten sonra kullanmayan başlayabilir. Bu durum elbette ki doktor izni ile olmalıdır. Doğum kontrol hapı ile gebelikten korunma sağlamak, her kadın için uygun bir yöntem olmamaktadır. Bu sebeple doğum kontrol yöntemlerinin sizin için uygun olup olmadığına doktorunuz karar verecektir.

Doğum kontrol hapı ile yüzde yüz korunma sağlanır mı?

Doğum kontrol hapları düzenli bir şekilde kullanıldığında, bir gün dahi kullanılması unutulmadığında ve yeni kutuya zamanında başlandığı taktirde hapların gebelikten koruma oranı %100’e yakındır. Bu oran %99 olarak bildirilmiştir.Ancak haplar düzenli kullanılmaz, bir gün dahi kullanılması unutulur ise koruma sağlama şansı, etkiliği azalacaktır.

Doğum kontrol hapını bıraktıktan sonra ne zaman gebe kalırım?

Doğum kontrol hapları kullanılmayı bırakıldığı zaman, kadın zaman geçmeden doğurganlık yetilerini geri kazanır. Bunun için zaman geçmesine gerek yoktur.

Hapları keser kesmez gebe kalmanın bebek için de sizin için de herhangi bir zararı olmaz. Hamile kalmak için beklemenize gerek yoktur.

Doğal bitkisel ilaçlar ve doğum kontrol hapları arasındaki ilişki nedir?

Doğal bitkisel ilaçların bir kısmı, doğum kontrol haplarının etkisinin azalmasına yol açabilir. Bu sebeple de beklenmeyen gebelikler meydana gelebilir. Bu bitkilerden en yaygını ise Sarı kantaron (St. John’s wort)  adı verilen bitkidir. Bu bitkinin Latince ismi Hypericum perforatum’dur. Toplum arasındaki ise mayasıl otu, kantaron çiçeği şeklinde bilinmektedir. Çoğunlukla depresyonu tedavi amaçlı ilaçlarda kullanılan bu çiçek,  çeşitli mekanizmalar sebebiyle doğum kontrol hapının yıkımına ivme kazandırır. Bundan dolayı da hapların etkisi kaybetmesine sebep olur.

Doğum kontrol hapları ile etkileşim içine giren ilaçlar ve antibiyotikler var mıdır?
  • Rifampin ve çeşitli antibiyotikler doğum kontrol haplarının etkinliğini azaltabilir. Bu gibi antibiyotik kullanan kadınların prezervatif gibi ek korunma yöntemlerine başvurması gerekir. Kullanılacak antibiyotik hakkında mutlaka doktorunuza bilgi veriniz.
  • Epilepsi için kullanılan ilaçların büyük bir kısmı doğum kontrol haplarının etkinliğinin azalmasına sebep olur. Bu sebeple bu konuda doktorunuz ile diyalog halinde olmalısınız.
  • Doğum kontrol hapları, kullanılan çeşitli ilaçların kan düzeyinin azalmasına ya da artmasına yol açabilir. Bundan dolayı da farklı ilaçları kullanırken mutlaka doktorunuza bu konuyu bildirmelisiniz.

4 Comments

  1. Merhaba doktor bey 21 yaşindayım 1.5 aylık evliyim düğün haftamda adet oldum ve adet olduğum ilk gün doğum kontrol hapı içmeye başladım evlendikten sonrada eşimde 15 20 gün korundu içtiğim hap 28 günlüktü 1. Kutu bitti 2.kutuya başladım ben adet görmedim ve 3 ekim doktora gittim hamile olabilirim riskiyle kontrol ettirdim doktor bana içtiğin hatan dolayı düzensiz olabilir dedi ve hamile değilmişim 1 hafta sonra hastalandim ama 3 gün adet kanım kahverengi geldi ve sonrasında kırmızı geldi 6. Günüm oldu adetim bitti derken kahverengi akıntım geldi arada kan geldi 16 ekim pazar günü karnıma ağrılar girdi midem bulandı kustum sabah tuvaletime çıktığımda kan geldi bütün gün sol kasığım ağrıdı akşamına test yaptım pozitif çıktı doktor bey bu nasıl olabilir anlamadım daha yeni evliyiz biz bebek bizim için çok erken ne yapmam gerekiyor bana yardımcı olur musunuz

    • Merhaba,
      Haplar düzenli alındığında, unutulmadığında ve yeni kutuya vaktinde başlandığında gebelikten koruma başarı oranı yüzde 99’u bulur. Fakat haplar unutulursa, düzensiz kullanılırsa bu oran %90’lara kadar düşebilir. Cinsel birliktelik başlamadan en az 1 ay önce doğum kontrol hapına başlarsanız doğum kontrol hapının koruyuculuğu başlamış olur. İlk kutuyu kullanırken kondom gibi bariyer yöntemlerden destek almanız gerekir. Tüm bunlar göz önünde bulundurulduğunda ilacın koruyuculuğu sizde etkili olamamış ve bir gebelik elde etmişsiniz. Bu nedenle doğum kontrol hapını bırakmanız uygun olur. Bu noktada iki seçeneğiniz var. Henüz yeni evli olduğunuzu paylaşmışsınız. Eşiniz ile konuşarak bu gebeliğin devamı kararı alabilirsiniz ya da yine ortak bir karar alarak bu gebelin sonlandırılmasını doktorunuzdan talep edebilirsiniz. Bizlerin görevleri sizlerin seçimlerinizde yanınızda yer almaktır.
      Saygılarımla,
      Prof. Dr. M. Bülent Tıraş

  2. Hayırlı cuma lar bir konuda fikrinizi almak istedim 7yildir dogum kontrol hapini kullanıyorum suan
    icin bi sıkıntı yok ama daha ne kadar kullanmaliyim dogum evine gittim ayak Üstü sordum doktora ne yapmaliyim

    • Jinekoloji.com Reply

      Merhaba,
      Doğum kontrol hapları menopoz dönemine kadar kullanılabilmektedir. Düzenli olarak kontrollerinizi yaptırttığınız ve ilaç kullanımınıza engel olacak bir risk oluşmadığı sürece doğum kontrol haplarına devam edebilirsiniz. Uzun süreli doğum kontrol hapı kullanımı esnasında ara verilmesini destekleyen bir data ise bulunmamaktadır. Her ilaçta olduğu gibi doğum kontrol haplarının kullanımı esnasında görülebilecek bazı yan etkiler ve ilaç kullanımının neden olabildiği bazı riskler bulunmaktadır. Bu nedenle düzenli olarak kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmanız ve kontrollerinizi yaptırtmanız önemlidir(Tansiyon kontrolü, Meme muayenesi- Meme ultrasonu ve Mamografi, Karaciğer muayenesi- Karaciğer fonksiyon testleri, Jinekolojik muayene- Ultrason- Smear testi).
      Saygılarımla,
      Prof. Dr. M. Bülent Tıraş

Write A Comment