HCT kısaca Hematokrit’in kısaltmasıdır. Vücutta kanda bulunan kırmızı kan hücrelerinin, yani alyuvarların hacminin, toplam kan hacmine olan oranı anlamına gelir.

HCT değeri tam kan sayımı testinde görülür ve sonuçlar yüzde olarak tanımlanır.

 

Hematokrit testi ne zaman istenir?

Hematokrit testi, kırmızı kan hücrelerinin üretimi ve yaşam süresi ile ilgili bir soruna bağlı belirtiler olduğu düşünüldüğünde istenen bir testtir.

 

HCT testi, genel olarak tam kan sayımında  yapılmaktadır ya da hemoglobin testi yaptıran kişiden bu testin yanında özellikle HTC testi de istenebilmektedir. Bu testlerin yapılmasının sebepleri de şunlar olabilir:

– Bünyede sık sık oluşmaya başlayan ciddi halsizlik

– Nefes darlığı sorunları

– Kronikleşmeye başlayan güçsüzlük ve isteksizlik durumları

– Sürekli hissedilmeye başlanan yorgunluk

– Sık sık yaşanan baş dönmesi problemleri

– Cilt renginin gittikçe soluklaşması

– Sık sık göz kararması yaşanması

– Vücutta dalak büyümesi sorunları yaşanması

– İdrara çıkmakta sorunlar yaşamaya başlanması

– Ani ve nedensiz yaşanan kilo kayıpları

– Baş ağrısı problemleri yaşanması

– Vücudun ter atamama problemi yaşaması

– Sürekli susuzluk sorunu yaşamak

 

Ancak hematokrit testi, bu problemlerin neden kaynaklandığını yani sebebini belirlemez. Kırmızı kan hücreleri ile ilgili sorunların sebebini belirleyebilmek için farklı testler yapılmalıdır. Örneğin, düşük bir hematokrit düzeyi ve halsizlik, bitkinlik, çabuk yorulma gibi şikayetleri olan bir hasta ile karşılaşan doktorun aklına gelen ilk teşhislerden biri kesinlikle kansızlıktır. Kansızlığın sebebini belirlemek için hematokrit testine ilave olarak; serum demir testi, demir bağlama kapasitesi ve ferritin testi gibi ek gösterge sağlayabilecek testler istenebilir. Böylece yaşanan kansızlığın demir eksikliğine bağlı olup olmadığı net olarak anlaşılır ve doktorun yapacağı tedavi buna göre şekillenir.

HCT Normal Değerleri Nedir?

HCT normal değer aralığı yaş, cinsiyet ve hatta hamilelik durumuna, yaşanılan bölgenin rakımı ve yapılan testin yöntemine göre değişkenlik gösterir. En sık kullanılan test tekniklerine göre HCT’nin normal değer aralıkları aşağıdaki gibidir:

 

  • Yenidoğan bebeklerde: 55% – 68%
  • 1 yaşını dolduran bebeklerde: 29% – 41%
  • 10 yaş çocuklarda: 36% – 40%
  • Yetişkin erkeklerde: 42% – 54%
  • Yetişkin kadınlarda: 38% – 46%
  • Hamile kadınlarda alt limit: 30% – 34%
  •   Hamile kadınlarda üst limit: 46%
  • Yüksek rakımlı bölgelerde yaşayan erkeklerde: 45% – 61%
  • Yüksek rakımlı bölgelerde yaşayan kadınlarda: 41% – 56%

 

Bu değerler HCT testi için kullanılan makineye göre 7% oranında değişkenlik gösterebilmektedir. Ayrıca değerler okunurken HGB (hemoglobin) parametreleri ile birlikte, kesinlikle bir doktor tarafından kapsamlı olarak değerlendirilmelidir.

 

HCT (Hematokrit) Düşüklüğü Ne Demektir?

 

HCT sonucunun verilen limitlerin altında olması durumudur. Bu duruma anemi yani kansızlık da denmektedir.

 

HCT Düşüklüğü Belirtileri Nelerdir?

 

  • Bitkinlik, halsizlik, çabuk yorulma
  • Solgun görünüm, zayıflık
  • Saç dökülmesi
  • Nefes darlığı

 

HCT Düşüklüğü Nedenleri Nelerdir?

 

HCT düşüklüğü birçok nedenden dolayı ortaya çıkabilir.

 

  • Travma yaşanması, kesik veya yara oluşumu gibi nedenler sonrasında oluşan iç veya dış kanamalar
  • Orak hücreli anemi, dalak büyümesi gibi nedenlerle oluşan kontrolsüz alyuvar yıkımları
  • Kemik iliği baskılanması, kanser gibi nedenlerle alyuvar üretiminin yavaşlaması
  • B 12 vitamini, demir eksikliği gibi mineral, vitamin ve gıda yetersizlikleri
  • Kemoterapi ve böbrek yetmezliği ilaçları kullanılması
  • Uzun süreli ve aşırı miktarda alkol tüketimi

 

HCT Düşüklüğü Nelere Yol Açabilir?

 

  • Yaşam kalitesini düşürecek şekilde yorgunluk ve halsizlik  hissedilebilir
  • Taşikardi gibi nabız problemlerine, çarpıntı gibi kalp yetmezliğine neden olabilir
  • Doğuştan gelen hastalıklar fark edilmezse hasta için ilerleyen zamanda ölümcül olabilir.

 

HCT Düşüklüğü Nasıl Tedavi Edilir?

 

Beslenme düzeni belirlenir.

HCT düşüklüğü için en iyi tedavi kansızık kategorisine uygun besinler tüketmektir. Et, balık, yumurta, süt, yeşil yapraklı sebzeler, yoğurt, fasulye ve bezelye tüketilerek yeterli miktarda folik asit, demir ve B12 vitamini alınmalıdır.

 

Besin Takviyeleri ile destek yapılmalıdır.

B12 vitamini ve folik asit destekleri kullanılabilir. Bu konuda doktorunuz karar verecektir.

 

 

 

 

Egzersiz yapılması önerilir.

Egzersiz yapmak, hareketli bir yaşam sürmek vücudun alyuvar üretimini teşvik eder ve kan dolaşımını daha düzenli hale getirir. Haftada beş gün, günde yarım saat süre ile orta tempolu bir egzersiz türü yapılmalıdır. Yürümek bile yeterli olacaktır.

 

Kan nakli gerekebilir.

İleri seviyedeki vakalarda damar içi yöntemlerle demir veya kan nakilleri yapılması gerekebilir. Buna doktorunuz bir hematolog ile birlikte karar verecektir.

 

HCT (Hematokrit) Yüksekliği Ne Demektir?

HCT sonucunun verilen limitlerin üstünde olması durumudur. Polisitemi olarak da bilinir.

 

  • HCT Yüksekliği Belirtileri Nelerdir?

 

  • Aşırı halsizlik, yorgunluk, isteksizlik
  • Baş ağrısı, karın ağrısı
  • Ciltte kaşıntı, kolay morarma
  • Eklem ve kas ağrıları
  • Dışkıda kan bulunması

 

HCT Yüksekliği Nedenleri Nelerdir?

 

cut susuz kalmış olabilir.

Vücut için yetersiz sıvı alımı, uzun süreli yüksek sıcaklığa maruz kalma gibi nedenlerle oluşan aşırı su kaybı (dehidrasyon) HCT yüksekliğine neden olabilir.

 

Oksijen eksikliği yaşanmış olabilir.

Sigara içmek, yüksek rakımlı yerleşim alanlarında yaşamak, akciğer fibrozisi hastalığı gibi nedenlerle vücut hücrelerine yeterli miktarda oksijen gitmiyor olabilir.

 

 

Diğer Olası Nedenler ise;

  • Doğuştan gelen kalp hastalıkları gibi genetik rahatsızıklar
  • Kemik iliğinin aşırı miktarda alyuvar üretmesi sonucu oluşan eritrositoz, polisitemi vera gibi hastalıklar
  • Kronik uyku apnesi, akciğer embolisi, KOAH gibi problemler yüzünden ortaya çıkan kalp sorunları
  • Eritropoetin gibi alyuvar sayısını artırıcı özellik gösteren maddelerin aşırı kullanımı. Bunu daha çok sporcuların doping etkisi nedeni ile kullanmalarından dolayı görebiliriz.

 

  • HCT Yüksekliği Nelere Yol Açabilir?

 

  • Sıcağa katlanamama, terleme ve halsizlik
  • Uzun süreli HCT yüksekliği durumunda kanın damar içinde pıhtı atması riski, kalp sorunları ve felç riski

 

  • HCT Yüksekliği Nasıl Tedavi Edilir?

 

Beslenmede demir içeren yiyecekler azaltılmalıdır.

Demir destekleri kullanılmamalıdır. Et, yeşil yapraklı sebze, balık, midye gibi demir deposu gıdaların tüketimi sınırlandırılmalıdır. Demir desteği kullanılmamalıdır.

 

Kafeinli içecekler kesinlikle tüketilmemeli.

Kahve, koyu çay ve alkol gibi içecekler idrar söktürücü özellikleri ile vücudun su oranını azaltırlar, bu nedenle bu tip vücuda zarar yaratacak içeceklerden uzak durulmalıdır. Vücut susuz kalmamalıdır, günde sekiz bardak su içilmelidir.

 

Greyfurt suyu içilebilir.

Greyfurta acı tadını veren naringin maddesi, vücudun alyuvar üretme mekanizmasını teşvik eder. Bu nedenle HCT yüksekliğini tedavi etmekte önerilenlerin başında gelir. Greyfurt suyu fazla olmamak kaydıyla tüketiebilir.

 

Vücudu fazla zorlayıcı egzersizlerden kaçının.

Egzersiz yaparken kendinizi aşırı derecede zorlamayın. Aksi takdirde vücudunuz oksijen ihtiyacını gidermek için daha fazla alyuvar üretmeye başlayacaktır. Bu da HCT miktarını arttıracaktır.

 

Düzenli kan bağışı yapabilirsiniz.

Düzenli olarak kan bağışı yapabilirsiniz. Bu sayede kanınızdaki alyuvar yoğunluğunu rahatlatacaksınız ve yenilenmesini kolaylaştırabilirsiniz.

 

Aspirin kullanın.

40 yaşın üzerinde iseniz günde bir tane aspirin içerek, kanınızı sulandırabilirsiniz. Bu şekilde HCT değeri normale inecektir.

 

Yüksek rakımlı yaşam alanlarında yaşayın.

Deniz seviyesine yakın yerlerde yaşamaya çalışın.

 

Asla sigara içmeyin.

Asla sigara içmeyin. Bu şekilde alyuvarlarınızın oksijen taşıma kapasitesi artar; aynı oksijeni taşımak için daha fazla alyuvar üretmek zorunda kalmazsınız. Hatta içilen yerlerden de uzak durun.

Yorum bırak