Kemik mineral yoğunluğu ölçümü nedir?

Kemik yapısının oldukça önem teşkil eden bir bölümünün içerisinde kalsiyum ve fosfor gibi mineraller mevcuttur. Kemik yoğunluğu diğer bir adı ile kemik tarama testinde hedeflenen ise; mineralin bulunduğu alanın miktarını tespit etmektedir.

Kemikteki minerallerin kaybı ne denli çok ise kemik yoğunluğu o kadar az olmaktadır. Kemik erimesi de işte bu yoğunluğun azalması dolayısı ile meydana gelir.

Ancak kemik mineral yoğunluğu ölçümü bazı durumlarda çocuklara ve erkeklere dahi yapılabilir. Ancak genellikle menopoz sonrası dönemde olan kadınlar için yapılmaktadır.

Kemik mineral yoğunluğu ölçümünün diğer isimleri:

  • kemik taraması,
  • kemik taraması tahlili,
  • kemik erimesi testi,
  • kemik tarama filmi,
  • kemik erimesi filmi

Kemik tarama testi kimlere yapılır?

  • Menopoz sonrası döneme girmiş kadınlara,
  • 65 yaş ve üzeri kadınlara,
  • Steroid ilaçlar kullananlara,
  • Ailesinde ya da kendisinde kalça kırığı öyküsü olanlara,
  • Şeker hastalığı, karaciğer ve böbrek hastalığı mevcut olanlara,
  • Hipertiroidi hastası olan kişilere,
  • Hiperparatiroidi hastası olan kişilere,
  • Minik darbeler ya da travmalar sonucu kemik kırılması yaşamış kişilere,
  • Röntgen filminde kemik erimesi (osteoporoz) ya da omurga kırığı tespit edilen kişilere kemik taraması yapılmaktadır.

kemik erimesi

Kemik mineral yoğunluğu ölçümü ne sıklıkla yapılmalıdır?

Kemik tarama testi yani kemik mineral yoğunluğu menopoz ardından yaklaşık olarak 2 senede bir yapılmalıdır. Çeşitli durumlarda riskli etkenler söz konusu ise daha sık yapılmasında sakınca yoktur.

Kemik tarama testi nasıl yapılır?

Kemik tarama testi oldukça kısa sürede yapılabilen basit bir işlemdir.Kişi herhangi bir şekilde ağrı duymaz. Kemik yoğunluğunu ölçmek için günümüzde DEXA yöntemi kullanılmaktadır.

Hasta bu cihazın üzerine yatar. Oldukça az bir radyasyon uygulanır. Çekim yaklaşık olarak on dakikada tamamlanır. Sonuçlar aynı gün içerisinde hastaya ulaştırılır. Ölçümün yapılabilmesi için hastanın açlığı ya da tokluğu önemli değildir. Tarama için hazırlık dönemi yoktur. Ancak kemik tarama testine giderken metal, kemer, fermuar olmayan kıyafetler giymesi önemlidir. Çoğu zaman kıyafetle çekim yapılabilse de bazı durumlarda kıyafetlerin çıkartılması istenebilir.

Tarama aşamasında verilen radyasyon, akciğer röntgen filminin yarısı kadardır.

Kemik tarama testi neden yapılır?

Kemik tarama testinin en önemli sebebi kemik erimesi riskini araştırmaktır. Hastanın kemik kırıklarına yatkınlığını belirlemek için de kullanılır. Kemik erimesi tedavisi gören hastalar için bu tedavinin ne kadar işe yaradığını ya da farklı yöntemler denenmesi gerektiğini araştırmak için de kullanılır.

Kırık için risk faktörleri nelerdir?

Kemik mineral yoğunluğunun yeterli olmaması, kemiklerin küçük darbelerle kırılması için büyük bir risk faktörüdür.

Kemik yoğunluğu ölçümünde t-skor ne kadar düşük çıkarsa, hastanın kemiklerinin kırılma riski de o kadar artar.

Bu noktada dikkat edilmesi gereken en önemli nokta; kırık riskini belirleyen kemik mineral yoğunluğu değildir. Kemik mineral yoğunluğunun normal çıktığı kişilerde dahi kemik kırıklıkları oluşabilir.

Bundan dolayı da hastanın kemik mineral yoğunluğu dışında kırılmaya sebep olacak faktörlerin de iyice araştırılması gerekmektedir.

Bazı risk faktörlerinin mevcut olması durumunda, kemik mineral yoğunluğu normal olsa dahi, kemiklerin kırılma riski söz konusudur.

  • Yaşın ilerlemiş olması,
  • Eskiden herhangi bir kemiğinde kırık meydana gelenler,
  • Steroid tedavisi görmüş olanlar,
  • Aşırı zayıf olan kişiler,
  • Ailesinde kalça kırığı öyküsü mevcut olanlar,
  • Aşırı derecede alkol ve sigara kullanan kişiler, kemik kırılması riski ile karşı karşıyadır.

DEXA yöntemi ile kemik yoğunluğu ölçümlerinde yanılma payına sebep olan faktörler:

  • Aort duvarında kalsifikasyon meydana gelmesi ile tarama sırasında çekim alanına girmesi,
  • Omurgada yapı bozuklukları
  • Omurgada kırıklar ve kamburlaşma
  • Omurgaya sklerotik metastazlar
  • Omurgada metal implant v.b yabancı maddeler
  • Paget sorunu
  • Lenf nodlarında kalsifikasyon
  • Kalsifikasyon: Dokularda kalsiyumun depolanmasıdır. Yaş ilerlemesine bağlı olarak kalsiyum;
  • kaburga,
  • gırtlak,
  • korioit pleksus,
  • epifizler,
  • atardamar gibi alanlarda da depolanabilir.

Kemik taraması testi yaptırmak isteyenler, bu testi hangi bölümde yaptırmalıdır?

Menopoz döneminde olan kadınlar; kemik tarama testini çoğunlukla jinekolojik muayene aşamasında kadın doğum polikliniklerinde kemik mineral yoğunluğu ölçümünü yaptırabilirler.

Fakat fizik tedavi ve ortopedi branşları da ihtiyaç bu testi yapabilmektedir. Çoğu hastanede yapılan bir işlemdir.

Write A Comment