Kist Nedir?

Kistler, kadınların büyük kısmının hayatının bir evresinde yumurtalıklarında görülebilen ve çoğunlukla tedavi gerektirmeyen, çeşitli türleri olan ve hormonlar ile gelişen içi sıvı dolu kitlelerdir.

Yumurtalıklar; her ay adet döngüsünde östrojen ve progesteron hormonları ile tek bir yumurta üretmektedir. Rahimde iki adet fallop tüpü bulunur, yumurtalıklar da bu tüplerin yanında konumlanmaktadır.

Yumurtalıklar adet döneminin başlamasından menopoz dönemine kadar işlevlerini yerine getirmektedir. Bundan dolayı da menopoz döneminden sonra ya da ergenlik döneminden önce yumurtalık kisti oluşumu söz konusu değildir. Adet döneminde kadının her ay ürettiği yumurta, gebelik için uygun koşulları hazırlar. Şayet kadın gebe kalmaz ise, öbür ay yeniden yumurta üretilir. Ancak gebelik oluşmuş ise yumurta fallop tüplerine gönderilir ve bu alanda olgunlaşması sağlanır. Östrojen ise rahmin gebelik için uygun olmasını sağlarken, progesteron da gebeliğin devamı için çalışır. Yumurta, bir folikül yani içi dolu bir keseceğin içinde dış etkenlerden muhafaza edilir. Hormonlardaki artış sayesinde bu kesecik çatlar ve yumurta salınır.

Yumurtalık kistleri de bu üreme döneminde görülen, kadınların büyük bir kısmında mevcut olan, çoğunlukla iyi huylu tümörlerdir.

Yumurtalık kistlerinin çeşitleri nelerdir?

Fonksiyonel (İşlevsel) kistler:

Üreme çağında en yaygın görülen kistler, fonksiyonel kistlerdir. Folüküllerin büyümesi ile meydana gelirler.

Folikül kistleri:

Foliküllerin çok fazla büyümesi ile meydana gelen kistlerdir. Boyutları en fazla 5 cm’e ulaşır. Herhangi bir belirti vermezler. Çoğunlukla kendiliğinden kaybolurlar.

Corpus luteum kistleri:

Bu tür çoğunlukla ağrılıdır. Sarı cisimciğin çok fazla büyümesi ile meydana çıkar. Sarı cisimciğin içinde kanama gibi belirtileri vardır. Sarı cisimcik ortadan kalkmadığı için progesteron salgılanmaya devam eder. Bu aşamada hastanın adetleri gecikebilir. Bu kistler 10 cm’e ulaşabilir. Tedavisi sağlanabilir ancak diğer kistlerden daha uzun sürebilir.

Endometrioma:

En bilinen adı çikolata kisti olan bu kistler, içi kan dolu kistlerdir. Hastada cinsel ilişki sırasında ağrı, adet döneminde ağrı, çocuk sahibi olamama gibi sorunlarla kendini gösterir.

Polikistik over sendromu:

Polikistik over sendromunda çok sayıda ve küçük boyutlarda kistler vardır. Buna yol açan durum ise çeşitli sebeplerde uzamış yumurtlama süreleridir. Her ay çatlaması ve salınması gereken foliküllerin gelişimi bir anda durabilir. Bu aşamadan sonra da yumurtalıklarda kist kalabilir.

Dermoid kist:

Yumurtlama fonksiyonları ile ilgisi olmayan ve vücuttaki her dokudan bir parça ihtiva edebilen teratom adı verilen kist türüdür.

Yumurtalık kistine sebep olan faktörler nelerdir?

Yumurtalık kistlerine yol açan en önemli faktör; hormonal dengesizliklerdir. Foliküllerin çatlayamaması ya da büyümeye devam etmesi, hormonlarla ilişkilidir. Bunun dışında geçirilmiş yumurtalık enfeksiyonları, radyasyona ya da kanser tedavilerine maruz kalmak da yumurtalık kistine yol açabilir.

Yumurtalık kisti belirtileri nelerdir?

Yumurtalık kistleri genellikle rutin jinekolojik muayene sırasında tespit edilirler. Bunun dışında:

  • Adet düzensizliği,
  • Karında şişlik
  • İdrar yolu enfeksiyonları,
  • Sindirim sistemi ile ilgili sorunlar,
  • Şiddetli ağrı,
  • Kabızlık,
  • Kilo kaybı,
  • Bulantı,
  • Cinsel ilişki sırasında ağrı,
  • Karın ve kasıkta dolgunluk hissi,
  • Ele gelen kitle gibi belirtileri vardır.

Ancak belirtiler kistin çeşidine ve boyutuna göre değişmektedir.

Yumurtalık kisti tanısı nasıl koyulur?

Yumurtalık kistleri genellikle belirtilerle teşhis koyulabilen bir hastalık değildir. Bu sebeple de çoğunlukla rutin jinekolojik muayenelerde tespit edilebilmektedir. Jinekolojik muayene ve ultrasonografi ile tanı koyulabilir. Kistlerin selim ya da kötü huylu olduklarını ayırmak için ise:

  • Hastanın yaşı ( ileri yaşlar, menopoz sonrası, puberte öncesi kötü),
  • Kitlenin boyutu ve şekli (büyük ve düzensiz görünümdekiler kötü),
  • Basit kist/solid kist ayrımı (basit kist iyi),
  • Yapışıklık oranı (ne kadar yapışıksa o kadar kötü),
  • Hassas olup olmaması değerlendirilir.

Yumurtalık kisti tedavisi nasıldır?

Şayet kist 10 cm’den büyük ise, çevre dokularda yapışıklık mevcut ise, düzenli bir yapıya sahip değilse, iki yumurtalıkta da mevcut ise tedavi edilmeleri gerekebilir. Bunun için ise cerrahi müdahaleye başvurulur. Ancak kist 6 cm’den küçük ise, muayene ile hareket ettirebilmesi mümkün ise, içi yalnızca sıvı ile dolu ise, hastanın yakın takibi yeterli olacaktır. Ancak bu tedaviden sonra kist büyümeye devam ediyor ise cerrahi operasyona ihtiyaç duyulabilir.

Yumurtalık kisti ameliyatından sonra yeniden kist oluşur mu?

Kistlerin cerrahi müdahale ile çıkarılmasından sonra hasta 6 ay boyunca yakından takip edilir. Kötü huylu kistlerin nüks etme riski vardır. Fakat deneyimli ellerle yapılmış, başarılı bir operasyon sonrası kistlerin nüks etme riski azalır.


Yorum bırak

loading...